علاقه به رابطه های متعدد در نوجوانی؛ جستجوی امنیت یا راه گریز؟
نوجوانی بازهای برای شکلگیری هویت و تجربه نخستین وابستگیهای عاطفی است. با این وجود گاهی این مسیر طبیعی به چرخهای از پیوندهای سطحی و گذرا بدل میشود. بسیاری از والدین نگراناند و میپرسند ریشه این رفتارهای هیجانی کجاست. بررسی عوامل گرایش به روابط متعدد با جنس مخالف نشان میدهد که این پدیده تنها نتیجه کنجکاویهای دوران بلوغ نیست.
در این نوشته از وبسایت دکتر یدالله دمیرچی ، ابتدا به نقش بلوغ عاطفی و کمبودهای خانوادگی میپردازیم، سپس تأثیر رفتارهای سرد والدین و الگوهای دلبستگی ناایمن را مرور میکنیم و در پایان نقش خودشیفتگی مادر را بهعنوان یکی از ریشههای عمیق تمایل به تنوع در روابط نوجوانان بررسی خواهیم کرد.
چرا نوجوانان به دنبال چند رابطهاند؟ مروری بر عوامل متفاوت
نوجوانی مرحلهای است برای بهدستآوردن استقلال و تعریف مجدد جایگاه فردی در جهان. در این دوره، نیاز شدیدی به دیده شدن و پذیرفته شدن وجود دارد. هرگاه این نیازها در محیطهای نزدیک پاسخ داده نشوند، نوجوان به منابع بیرونی پناه میبرد. در بسیاری موارد، داشتن چند رابطه بهعنوان مکانیزمی دفاعی برای اجتناب از تنهایی عمل میکند؛ نوجوان تلاش میکند خلأهای روانی خود را برای مدتی کوتاه پر کند.
در جلسات مشاوره بارها با نوجوانانی مواجه شدهایم که میگویند تنها زمانی احساس زندهبودن میکنند که وارد رابطهای جدید میشوند. این بیان نشان میدهد مسئله اصلی عاشقشدن نیست، بلکه جستجوی احساس امنیت و تأیید است.
بلوغ عاطفی؛ علت وابستگی نوجوان به بازخورد بیرونی
نوجوان در پی پاسخ به پرسش «من کیستم؟» است. اگر احساس ارزشمندی درونی نداشته باشد، به نظر و بازخورد دیگران وابسته میشود. هر رابطه تازه برای او مانند آیینهای است که تصویری دوستداشتنی از خود در آن میجوید. این تأییدهای موقت اعتمادبهنفس ظاهری پدید میآورند.
تجربه نشان میدهد نوجوانان آسیبدیده معمولاً به تعداد روابط بیشتر از کیفیت آنها اهمیت میدهند؛ آنها میخواهند مطمئن باشند همیشه کسی هست که از آنها حمایت کند. بنابراین داشتن چند رابطه های متعدد در نوجوانی راهی برای جلوگیری از حس طردشدگی است. از سوی دیگر، ترس از صمیمیت عمیق بهخاطر احتمال آسیبدیدن باعث میشود رابطهها سطحی باقی بمانند.
کمبودهای خانوادگی؛ وقتی خانه دیگر پناهگاه امن نیست
خانه باید امنترین محل رشد باشد، اما اگر فضای خانوادگی پر از انتقاد، بیتوجهی یا سردی عاطفی باشد، نوجوان احساس بیگانگی میکند. برای جبران این تنهایی، او سراغ ارتباطهای متعدد میرود. شبکههای اجتماعی و گفتگوهای طولانی با افراد مختلف گاهی راهی برای فرار از سردی خانه فراهم میآورند.
مثالی واقعی از نوجوانی وجود دارد که در خانه هرگز شنیده نمیشد و بهخاطر همین خلأ با چند نفر بهطور همزمان رابطه عاطفی برقرار میکرد. او میگفت: «وقتی در خانه کسی حرفم را نمیفهمد، باید بیرون دنبال گوش شنوا بگردم.» این نمونه نشان میدهد چگونه کمبودهای خانوادگی فرد را به سمت رفتارهای جبرانی هدایت میکند.
جستجوی هویت در فضای مجازی؛ نقش رسانهها در تقویت تنوعطلبی
شیوههای ارتباطی در شبکههای اجتماعی تغییر کرده است. افراد پیوسته در معرض تصاویر روابط ایدهآل و متعدد قرار دارند و این برداشت را ایجاد میکند که داشتن چند رابطه های متعدد در نوجوانی همزمان نشانه «ارزش» یا «جذابیت» است. به این ترتیب فضای مجازی تمایل به تنوع عاطفی را تشدید میکند؛ نوجوان در این محیط دنبال لایکها و تاییدهایی میگردد که در زندگی واقعی به دست نیاورده است. اما واقعیت غالباً متفاوت است.
فشار همسنها؛ ترس از عقب ماندن از جمع
تمایل به پذیرفته شدن توسط دوستان یکی از دلایل اصلی است. در بسیاری از محافل همسن، داشتن چند رابطه با جنس مخالف بهعنوان نشانِ «پرستیژ» پذیرفته میشود. نوجوان برای اینکه از دوستانش عقب نیفتد یا مورد تمسخر قرار نگیرد، وارد رابطههایی میشود که از نظر عاطفی هنوز آمادگیشان را ندارد. او میخواهد ثابت کند بزرگتر شده و قادر است دیگران را جذب کند.
سرپناه هیجان؛ روبهرو نشدن با غم و اضطراب درونی
گاهی داشت نرابطه های متعدد در نوجوانی صرفاً راهی برای تخلیه هیجانی است. نوجوانی که با اضطراب یا افسردگی خاموش دست و پنجه نرم میکند، از ارتباطات تازه بهعنوان منبعی برای افزایش موقت «دوپامین» بهره میبرد. هر پیوند جدید هیجانی کوتاهمدت ایجاد میکند که به طور موقت دردهای درونی را تسکین میدهد. این الگو شباهت زیادی به نوعی اعتیاد رفتاری دارد؛ با کم شدن هیجان اولیه، فرد دنبال رابطه بعدی میگردد.
تأثیر مادر خودشیفته؛ ریشه رابطه های متعدد در نوجوانی
وجود مادری با صفات خودشیفتگی، نقش مهمی در پدید آمدن این رفتار دارد. مادر خودشیفته فرزند را ابزاری برای تأیید خود میبیند و نیازهای عاطفی نوجوان را در اولویت پایینتری قرار میدهد. توجه مادر تنها زمانی معطوف میشود که فرزند دقیقاً مطابق خواستهها و استانداردهای او رفتار کند.
در چنین فضایی نوجوان این پیام را میگیرد که عشق مشروط است و هرگز بهخاطر خودش دوست داشته نشده است. این کمبود او را وادار میکند تا از طریق روابط متعدد بهدنبال تأیید بگردد و آن محبتی را که در خانه نیافت، جبران کند. از آنجا که این جستجو سالم نیست، اغلب به چرخهای از روابط ناتمام و ناکام منجر میشود. همچنین میتونید مقاله تاثیر مادر خودشیفه را از سایت اقای دکتر یدالله دمیرچی بخوانید.
تاییدطلبی افراطی؛ قیمت پرداختشده برای جلب توجه مادر
در دنیای مادر خودشیفته، نوجوان ناچار است نیازهای او را برآورده کند و این فشار مداوم به اضطراب مزمن بدل میشود. ترس همیشگی از طرد شدن به این معنی است که اگر مطابق میل مادر نباشد ممکن است طرد گردد؛ همین نگرانی او را به سمت ایجاد روابط متعدد برای داشتن «جانشین» سوق میدهد.
چون در خانه آموخته برای دریافت عشق باید معامله کند، این شیوه را در بیرون هم تکرار میکند؛ ممکن است بیشازحد وابسته شود تا تنها نماند. او در پی احساس امنیت است اما بهدلیل فقدان الگوی سالم، انتخابهای نادرستی انجام میدهد و نقش مخرب خودشیفتگی مادری در سرنوشت عاطفیاش آشکار میشود.
مسیر بهبودی؛ نقش دکتر یدالله دمیرچی در ترمیم نوجوان
اگر خود را در چرخهای از روابط ناکام میبینید، بدانید این پایان راه نیست. رها شدن از الگوهایی که از خودشیفتگی والد نشأت میگیرند، بهتنهایی دشوار است. اقای دکتر یدالله دمیرچی در کنار شما هست تا این گرههای کهنه را باز کند. در جلسات ما بهجای قضاوت، ریشههای رفتارهایتان را بررسی میکنیم.
هدف دکتر یدالله دمیرچی کمک به آشتی شما با «خود واقعی» است. با بازسازی هویت و تقویت عزتنفس، نیاز به تاییدهای ناپایدار کاهش پیدا میکند. یادگیری تعیین مرزهای سالم و شناخت الگوهای دلبستگی ابزارهایی است که در اختیارتان قرار میدهیم. شما لایق عشقی هستید که در آن احساس امنیت کنید، نه اینکه همواره از ترس طرد شدن فرار کنید. نقطه آغاز تغییر، یک تصمیم ساده برای درخواست کمک است.
- آدرس: شهرک غرب – بلوار دادمان، خیابان شجریان شمالی (فلامک شمالی)، نبش کوچه شانزدهم، پلاک ۲۲، طبقه اول
- شماره تلفن: 88078585- 88378753
- شماره تماس: 09356567329
گذر از تاریکی به سوی روشنایی
علت گرایش به داشتن روابط متعدد با جنس مخالف فراتر از یک شور یا لجبازی نوجوانی است. چنین رفتاری اغلب شکایتی برای دیده شدن است در شرایطی که فرد احساس نادیده گرفته شدن میکند. همانطور که گفته شد، خودشیفتگی مادر میتواند نقش مهمی در این بیثباتی داشته باشد. وقتی نوجوان در محیط خانه از امنیّت عاطفی محروم باشد، به دنبال تسکین در آغوش غریبهها میگردد. اما راهحل بیرونی نیست؛ درمان واقعی در بازسازی درونی و یافتن هویت مستقل نهفته است. با افزایش شناخت و دریافت کمک حرفهای میتوان این چرخه زیانبار را شکست و به آرامش نسبی رسید.
پرسشهای متداول
آیا همه انواع روابط متعدد در نوجوانی نشانه اختلال است؟
خیر؛ گاهی کنجکاوی و تجربهجویی طبیعی دوران بلوغ باعث چنین رفتارهایی میشود. اما اگر فرد برای فرار از تنهایی و بهطور مکرر دست به این روابط بزند، نیاز به ارزیابی روانشناختی دارد.
نقش پدر در کاهش تأثیر رفتار مادر خودشیفته چیست؟
پدر با فراهم آوردن فضای ایمن و حمایتگر میتواند آثار مخرب رفتار مادر را کم کند. حضور فعال پدر مانع از آن میشود که نوجوان بهصورت افراطی به دنبال تأیید بیرون از خانواده باشد.
چگونه بفهمم مادرم خودشیفته است؟
اگر مادر همواره شما را سرزنش میکند، خواستههای خود را بر دیگران مقدم میدارد و تحمل دیده شدنِ مستقل شما را ندارد، احتمالاً با نشانههای خودشیفتگی روبهرو هستید.
آیا نوجوان به تنهایی میتواند این رفتار را تغییر دهد؟
آگاهی نخستین گام است، اما تغییر الگوهای عمیق دلبستگی معمولاً نیازمند همراهی یک مشاور متخصص است تا احتمال بازگشت کاهش یابد.
